Wentylacja spawalni – rozwiązania i technologie

Wentylacja przemysłowa ma wiele wymiarów. Inne są rozwiązania w przypadku stanowisk natryskowych, inne w przypadku stanowisk cięcia termicznego czy procesów towarzyszących (choćby szlifowanie i cięcie). Spawanie w nieodpowiednich warunkach niewątpliwie odbije się negatywnie na zdrowiu fachowca. Bynajmniej nie chodzi nam o nieodpowiednie filtry spawalnicze. Najgroźniejsze są cząsteczki, które powstają w procesie spawania, a których de facto nie widać. Spawacz nieświadomie może je wdychać z powietrzem. Z płuc, za pomocą pęcherzyków płucnych wędrują one do krwiobiegu. Przebywanie w takim środowisku długi czas może wywołać bardzo niebezpieczne choroby. Kanon stanowi w tym przypadku astma, pylica, bronchit. Co więcej, praca w złych warunkach może też spowodować inne poważne schorzenia – mowa o chorobach układów pokarmowego, nerwowego i krążenia. O ewentualnej toksyczności takich pyłów tylko wspomnimy… Nie brzmi to za ciekawie, prawda?

Rzecz jasna wiele zależy od specyfiki pracy danego spawacza – od metody jaką spawa, od rodzaju materiałów dodatkowych jakie stosuje (znaczenie ma m. in. typ elektrody i rodzaj jej otuliny itp.). Nawet natężenie prądu, jakim spawa odgrywa tutaj rolę. Oczywiście nie należy zapominać o tym, co jest po drugiej stronie, czyli o tym, co jest spawane. Jeżeli przedmiot jest brudny, choćby od oleju, to dochodzi jeszcze parowanie i spalanie tegoż oleju. Jest to kolejne zanieczyszczenie, na które narażony jest spawacz.

Stanowisko spawalnicze i wentylacja miejscowa

Każde stanowisko spawalnicze powinno być wyposażone w odciąg spawalniczy. Tego typu wentylacja miejscowa, jeżeli jest odpowiednio zainstalowana, uchroni spawacza przed niebezpieczeństwami, o których była mowa wyżej. Skoro powiedzieliśmy o „odpowiedniej instalacji” to wyjaśnijmy od razu co to znaczy. Odpowiednia instalacja to taka, gdy odciąg stanowiskowy znajduje się możliwie najbliżej miejsca powstawania zanieczyszczeń. Odciąg miejscowy wyłapuje każdą drobinkę, każdy pył i kurz, nim te zdążą oddalić się od miejsca spawania. Pamiętajmy, że odciąg to jedno, jednak nie zastąpi on wentylacji ogólnej. Wentylacje w zakładach muszą być tak czy tak. Natomiast, gdy pojawia się kwestia spawania przemysłowego to priorytetem są odciągi spawalnicze. Powinno ich być tyle, ile jest stanowisk. Bez wyjątku.

Kwestia wentylacji spawalni, a litera prawa

Powiedzmy sobie jasno: nie warto oszczędzać na wentylacji spawalni. To odbije się na zdrowiu spawaczy. Jeśli jednak do kogoś to nie przemawia to warto powołać się na obowiązujące w Polsce prawo. I tak:

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 kwietnia 2000r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych (Dz.U. z 2000r. Nr 40 poz. 470) mówi:

  • § 8.1. Pomieszczenia spawalni powinny być wyposażone w wentylację zapewniającą skuteczne usuwanie zanieczyszczeń szkodliwych dla zdrowia.
  • § 9. Stałe stanowisko spawalnicze, na którym istnieje możliwość emisji szkodliwych pyłów i gazów, pracodawca powinien wyposażyć w instalację wentylacji stanowiskowej.
  • § 10.1. Stosowanie w spawalni stacjonarnych urządzeń do podgrzewania przedmiotów przed lub po poddaniu ich procesom spawalniczym jest dopuszczalne pod warunkiem, że urządzenia te będą wyposażone w wentylację miejscową.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń
czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2002r. Nr 217 poz. 1833 z późn. zm.).

Podsumowując: instalując odciągi stanowiskowe stosujemy się do prawa.

Kilka słów o optymalnych rozwiązaniach dla stanowisk spawalniczych

Jaki parametr odciągu spawalniczego bierzemy przede wszystkim pod uwagę, zastanawiając się nad tym czy innym rozwiązaniem? To proste. Otóż wszystkie odciągi miejscowe muszą być skuteczne. Wysoka skuteczność to taka, gdy wyciągi wentylacyjne pochłaniają całkowicie albo niemal całkowicie wszystkie dymy spawalnicze. W tych rozwiązaniach, gdzie mamy do czynienia z recyrkulacją powietrza istotna jest także odpowiednia filtracja. Urządzenie filtrowentylacyjne nie musi być bardziej wydajne niż potrzeba. Powinno być w sam raz. Kolejna ważna sprawa, po skuteczności, to wygoda użytkowania danego rozwiązania. Przede wszystkim wentylacja nie może przeszkadzać spawaczowi. Wydaje się to oczywiste, ale w praktyce bywa różnie. Ponadto wentylacja miejscowa powinna być nieabsorbująca, w pełni automatyczna i możliwie cicha – wtedy możemy być pewni, że będzie wykorzystywana przez pracownika na stanowisku.

Stara zasada, która sprawdza się także w naszym przypadku, mówi, że najlepiej dobierać rozwiązania indywidualnie. Każde stanowisko spawalnicze jest inne – pracuje się z innymi przedmiotami, na innych elektrodach, a co za tym idzie różne są zanieczyszczenia. Jednocześnie istnieje kilka typowo stosowanych metod. Omawiamy je poniżej.

Ramiona odciągowe, czyli klasyka gatunku

RAMIĘ PYŁOWO-GAZOWE RPG

Ramiona odciągowe cieszą się popularnością nie bez przyczyny. Są bardzo skuteczne i dają duże pole manewru. Możemy swobodnie podciągnąć ramię odciągowe pod określone miejsce stanowiska pracy. Dobrej jakości ramię będzie stanowić skuteczny odciąg pyłu czy odciąg spalin, który z jednej strony wprowadzimy w okolice łuku spawalniczego, a z drugiej nie będzie on w żaden sposób przeszkadzał w samym procesie spawania. Jednocześnie należy podkreślić, że sens mają wyłącznie ramiona wysokojakościowe. Ważna jest także ich waga (jak najlżejsze!) oraz odpowiedni balans. Naturalnie należy pamiętać o ich regularnym czyszczeniu, wtedy na pewno posłużą dłużej. Zakres długości ramion ssących wynosi od 2 do 8 metrów. Dobieramy rozmiar adekwatny do potrzeb.

Ramię odciągowe musi mieć zamontowany właściwy wentylator. Odprowadzanie zanieczyszczeń rozwiązuje się dwojako – albo wyprowadza zanieczyszczenia na zewnątrz, albo stosuje filtr i wraca
czystym powietrzem do pomieszczenia. Drugie z rozwiązań jest rekomendowane z racji jego ekologiczności oraz większej oszczędności – nie wydmuchujemy na zewnątrz ciepłego powietrza.

RAMIĘ SSĄCE RPG -FLEX

Słowo o filtrach mobilnych

Każde stanowisko spawalnicze powinno być wyposażone w odciąg spawalniczy. Tego typu wentylacja miejscowa, jeżeli jest odpowiednio zainstalowana, uchroni spawacza przed niebezpieczeństwami, o których była mowa wyżej. Skoro powiedzieliśmy o „odpowiedniej instalacji” to wyjaśnijmy od razu co to znaczy. Odpowiednia instalacja to taka, gdy odciąg stanowiskowy znajduje się możliwie najbliżej miejsca powstawania zanieczyszczeń. Odciąg miejscowy wyłapuje każdą drobinkę, każdy pył i kurz, nim te zdążą oddalić się od miejsca spawania. Pamiętajmy, że odciąg to jedno, jednak nie zastąpi on wentylacji ogólnej. Wentylacje w zakładach muszą być tak czy tak. Natomiast, gdy pojawia się kwestia spawania przemysłowego to priorytetem są odciągi spawalnicze. Powinno ich być tyle, ile jest stanowisk. Bez wyjątku.

URZĄDZENIE FILTROWENTYLACYJNE OPG

MOBILNY ODCIĄG SPAWALNICZY MOS


Węże odciągowe

Powyżej powiedziano dużo o samych urządzeniach wentylacyjnych jako takich, ale należy podkreślić, że krytycznym elementem każdego systemu wentylacyjnego na stanowisku spawalniczym są węże odciągowe. W tej materii nie można sobie pozwolić na kompromisy. Tu chodzi o sprawy fundamentalne – nawet nie tyle o komfort pracy, co o zdrowie! Węże ssawne muszą być najwyższej jakości. Muszą też być odpowiednio dobrane. Jedne lepiej służą jako odciągi trocin, z kolei w innym przypadku, gdy chodzi o odciąg pyłów, zastosujemy inne rozwiązanie. My z pełnym przekonaniem rekomendujemy rozwiązania bezkompromisowe, a przy tym przystępne cenowo – węże odciągowe serii Masterflex. Spełniają one najbardziej rygorystyczne wymagania jakościowe, charakteryzują się wysoką odpornością na ścieranie, trudnopalnością, elastycznością, trwałością i niezawodnością. To prawdziwa elita wśród węży ssawno-tłocznych do zastosowań profesjonalnych.